Pólitíska skeifan og leikhús fáránleikans

Við ímyndum okkur að pólitík sé eins og hreinn og beinn vegur. Að við getum tekið stefnuna til vinstri eða hægri, og að því lengra sem við förum í átt að okkar „draumasamfélagi", þeim mun lengra fjarlægjumst við „hina“. Það er í hugum sumra falleg hugmynd, en hún gæti líka verið kolröng. Raunveruleikinn virðis nefnilega vera aðeins flóknari en svo og er ekki eins og bein línuleg dagskrá. Pólitíska litrófið er miklu frekar eins og einhverskonar skeifa.

​Þegar fólk fer nógu langt út á „sinn" kant, þá beygir vegurinn, og áður en þú veist af, þá ertu kominn á toppinn á skeifunni, augliti til auglitis við þann eina aðila sem þú hélst að væri andstæða þín. Ekkert mál sýnir þetta betur á Íslandi en andstaðan við Evrópusambandið.

​Þegar kapítalismi og sósíalismi enda í faðmlögum

​Í þessari skotgröf mætast tveir hópar sem eiga í raun ekkert sameiginlegt nema djúpa, innilega þörf fyrir NEI-kvæðni gagnvart ESB. En það sem gerir þetta ástand raunverulega tragíkómískt er hvernig þessir tveir hópar geta staðið hlið við hlið, veifað sömu mótmælaspjöldunum, og verið algjörlega nákvæmlega sama um að rök hins hópsins stríða gegn öllu sem þau trúa sjálf á.

​Mótsagnirnar gætu hreinlega ekki verið augljósari:

• ​Vinstri jaðarinn virðist ekki þola ESB vegna þess að sambandið sé að þeirra mati einhverskonar hápunktur frjálshyggju og kapítalisma og óheftum markaðsöflum sem munu gleypa auðlindir og rústa velferðarkerfinu.
• ​Hægri jaðarinn virðist ekki þola ESB vegna þess að sambandið er sósíalískt miðstýringarbákn, ríkisbúskapur og regluverk sem kæfir frelsi einstaklingsins og frjálsa markaðinn.

​Sjáðu þetta fyrir þér. Þarna standa þeir á sviðinu. Annar er mættur til að verja sósíalismann gegn kapítalisma ESB, og hinn til að verja kapítalismann gegn sósíalisma ESB. Þetta eru tvær grunnhugmyndir sem eru svo ósamrýmanlegar að þær ættu að þurrkast út eins og efni og andefni við snertingu. En í stað þess að springa, þá enda þau í innilegum faðmlögum, nánast kossaflensi einfaldrar hugmyndar sem er afsprengi sitthvorar hugmyndafræðinnar.

Blindir menn í heilögu stríði

Í þessu ástandi verður til ákveðin pólitísk blindni. Vinstra fólkinu er nákvæmlega sama þótt nýi besti vinur þeirra af hægri kantinum sé m.a. að nota þjóðernisrembing og útlendingaandúð sem rök gegn aðild, „svo lengi sem hann kýs nei!“

​Hægra fólkinu er sömuleiðis nákvæmlega sama þótt liðsfélagi þeirra til vinstri vilji m.a. hækka skatta og ríkisvæða allt sem hreyfist, „allt í lagi, hann vill samt halda í íslensku krónuna og okurvextina!“

​Allur málatilbúnaðurinn verður að einhvers konar leikhúsi fáránleikans þar sem innihaldið skiptir engu máli, bara ef lokaniðurstaðan er í einhverskonar taktlausum takti. Menn kyngja hverju sem er frá hinni hliðinni, loka augunum fyrir hugmyndafræðilegum hreinleika og fórna rökréttri hugsun á altari blindrar samstöðu.

Þetta sýnir okkur að þegar andstaðan verður að trúarbrögðum skiptir rökfræðin engu máli. Það skiptir engu máli af hverju þú hatar „djöfulinn", svo lengi sem þú hefur einhvern til að grýta hann með þér.