Má bjóða þér í húsfélagið eða ætlarðu áfram að glápa í gegnum skráargatið?

Þegar andstæðingar ESB ræða fullveldið breytist umræðan fljótt í hápólitískt miðaldaleikrit. Þar er dregin upp sú dramatíska mynd að verið sé að ræna af okkur lyklunum að landinu og afhenda einhverjum dularfullum kastalaeiganda í Brussel sjálfsákvörðunarrétt þjóðarinnar í einum bita.

​En ef við drögum aðeins andann í rólegheitum, stígum út úr dramatíkinni og horfum á hlutina eins og þeir blasa við í raunveruleikanum, þá er þetta miklu hversdagslegra. Alþjóðlegt samstarf minnir miklu meira á eins einfaldan hlut og klassískt fjölbýlishús með sameign.

​Sameignin þarfnast reglna (svo enginn geymi dekk í stigaganginum)

​Ímyndum okkur að þjóðirnar í Evrópu séu íbúar í stóru fjölbýlishúsi. Við deilum öll sama garðinum (umhverfinu og loftslaginu) og við notum öll sama stigaganginn og útidyrnar (sameiginlega innri markaðinn og viðskiptin).

​Til þess að lífið í húsinu gangi upp án þess að allir fari að rífast, þurfum við húsfélag og nokkrar húsreglur. Við verðum að koma okkur saman um nokkur grundvallaratriði:

• ​Hvenær á að slá garðinn svo hann breytist ekki í frumskóg og hver gerir það.
• ​Hvernig við skiptum kostnaði við að mála stigaganginn eða laga þakið.
• ​Að íbúar séu ekki með háreysti og drykkjulæti fram eftir nóttu.
• ​Að enginn megi safna rusli á svölunum eða leggja bílnum sínum þversum yfir tvö stæði.

​Ef einn íbúi neitar að mæta á húsfundi og segir: „Ég er sjálfstæð og fullvalda íbúð! Ég ætla sko ekki að fylgja ykkar tiltektarreglum, alls ekki slá garðinn og þar að auki að vera með almenn leiðindi og drykkjulæti,“ þá endar það bara með því að húsið og umhverfið verður að ruslahaug og allir verða fúlir. Að samþykkja húsreglur er ekki fullveldismissir, það er hrein og klár skynsemishyggja (svo maður slái um sig með tískuorðum jaðarstjórnmálamanna) til að tryggja að hlutirnir virki.

​Húsfélagið mætir ekki í eldhúsið þitt

​Þó að við samþykkjum reglur um sameignina, þá kemur húsfélagið ekkert nálægt því:

• ​Hvað þú kaupir í matinn á mánudögum, eða hvort þú borðar kjötsúpu og sushi í sömu máltíð og skolar því niður með rauðvíni.
• ​Hvaða þætti fjölskyldan horfir á í sjónvarpinu eða hvenær þú ferð að sofa.
• ​Hvaða tungumál er talað inni á þínu heimili eða hvernig menningu þú ræktar.

​Hver og ein íbúð heldur sínum sérkennum og sínum lífsstíl. Aðild að ESB snýst einfaldlega um það að við mætum loksins á fundinn í húsfélaginu og fáum atkvæðisrétt um það hvernig sameigninni er stjórnað. Í dag stöndum við nefnilega úti í kuldanum, kíkjum inn um skráargatið og neyðumst samt til að fylgja og borga fyrir reglurnar í gegnum EES-samninginn. Við erum bara ekki með neinn atkvæðarétt og tökum ekki þátt í að móta reglurnar.

​En hvað með sérlausnir? (Kjallaraíbúðir og sérinngangar)

​Hér gæti einhver sagt: „Já, en íbúðin okkar er svo sérstök! Við erum á sérstökum stað, með sérinngang baka til og þurfum ekkert á öllum þessum reglum að halda.“

​Gott og vel. Saga húsfélagsins í Evrópu sýnir að það er hægt að semja um sérlausnir og undanþágur ef röksemdirnar eru góðar. Danir fengu til dæmis að sleppa við sameiginlega gjaldmiðilinn (evruna) og ýmsar eyjar og afskekkt svæði hafa fengið sérsniðnar reglur vegna sinnar landfræðilegu stöðu, það má styrkja landbúnað norðan 62° gráðu sérstaklega, o.s.frv.

​Ef íbúðin þín er með sérinngang, þá mætirðu á húsfundinn og semur um að þú sjáir um þær dyr sjálfur og takir minni þátt í að þrífa teppið í aðalstigaganginum. Húsfélagið er nefnilega ekki hannað til að hneppa alla í sama mótið, heldur til að finna lausnir sem virka fyrir heildina, líka þá sem búa í kjallaranum.

​Eigum við ekki að sýna smá sjálfstraust?

​Saga Evrópusambandsins sýnir okkur einmitt að engin þjóð hefur týnt sjálfri sér, menningu sinni eða tungumáli við það að ganga inn. Danir borða ennþá rauðar pylsur í brauði með gati, og drekka og reykja raunar langt umfram það sem í góðu hófi gegnir. Finnar skella sér enn í gufuböðin, rúlla sér í snjónum þess á milli og drekka aðeins of mikið um helgar, og Írar hafa sjaldan blómstrað meira, þótt þeir fái sér reyndar of oft í tánna líka.

​Þessar þjóðir áttuðu sig á því að raunverulegt fullveldi felst í því að þora að vinna með öðrum, og kannski halda í alls kyns siði og jafnvel „ósiði“ eins og t.d. að drekka hóflega óhóflega.

​Hættum að láta hræða okkur með sögum um að einhver ætli að mæta og banna íslenskuna eða ræna af okkur íbúðinni. Og þó við höfum fyrir löngu tekið upp betri og evrópskari drykkjusiði, þá erum við enn sjálfstæð, fullvalda þjóð!

​Við erum sjálfstæð þjóð sem á heima við borðið þar sem ákvarðanirnar eru teknar. Sýnum það lýðræðislega sjálfstraust að klára viðræðurnar, sjá samninginn og átta okkur á því að húsfélagsreglur (og hugsanlegar sérlausnir) eru til þess að láta hlutina virka, en ekki til að ræna af okkur heimilinu. Og ef okkur líst svo ekkert á húsreglurnar og hugsanlegar sérlausnir þegar þær liggja fyrir? Þá getum við einfaldlega valið að búa ekki í húsinu. En þá höfum við allavega skoðað málið sjálf og tekið upplýsta ákvörðun í stað þess að flýja í blindri hræðslu.