Hin skipulega aðför gegn frelsi borgarbúa
Til hamingju með árangurinn: Eftir 70 ára dýrkun á malbiki höfum við loksins öðlast frelsið til að glápa á afturljós í sjálfskapaðri teppu. Hin sanna aðför er gegn þeirri barnalegu trú að fleiri akreinar muni einhvern tímann eyða umferðarstíflum.
Sjö áratugir án valkosta
Það er merkilegt að fylgjast með umræðunni um hina svokölluðu aðför gegn einkabílnum. Ef við skoðum staðreyndir málsins blasir nefnilega við allt önnur og alvarlegri aðför: Hin kerfisbundna og áratugalanga aðför gegn skilvirkum almenningssamgöngum.
Í sjö áratugi hefur borgarskipulag Reykjavíkur verið lítið annað en undirlægjuháttur við einkabílinn. Við höfum fórnað borgarbrag, grænum svæðum og fjárhagslegu sjálfstæði heimilanna á altari malbiksins. Við höfum hannað kerfi sem það er gert að hreinni lífsnauðsyn að reka tvö tonn af járni til að komast í vinnu eða sækja barn í leikskóla og margir þurfa jafnvel fleiri en eitt stykki af þessum járnhaugum innan hverrar fjölskyldu. Það er ekki frelsi; það er skattheimta í formi bílalána, trygginga, viðhaldskostnaðar og eldsneytis.
Árangurinn blasir við okkur: Kyrrstæð röð af bílum þar sem „frelsinu“ er „fagnað" í umferðarteppum.
Viðbrögð sumra við þessari sjálfsköpuðu klemmu eru jafnan þau sömu: Breikkum vegina. Bætum við einni akrein í viðbót. Byggjum fleiri mislæg gatnamót. En þessi rökfræði er jafn gölluð og hún er dýr. Það að ætla að leysa umferðarteppur með því að bæta við fleiri akreinum er eins og að ætla að lækna offitu með því að losa um beltið. Það eina sem gerist er að flöskuhálsinn færist um nokkra metra þar til hann lendir á næstu hindrun. Það er þetta með að pissa í skóinn sinn og halda að það reddi málunum.
Við getum haldið áfram að stækka gatnakerfið út í hið óendanlega, en niðurstaðan verður sú sama: Meiri umferð sem fyllir nýja plássið jafnóðum, tilfærslur á flöskuhálsum, gríðarlegur kostnaður sem fellur á skattgreiðendur og ljótari borg sem er nánast óbúandi í fyrir alla aðra en þá sem elska að sitja fastir í bíl í umferðaröngþveiti dagsins. Við endum með borg sem er ein samfelld steinsteypueyðimörk mislægra gatnamóta þar sem fólki er hvergi ætlað að dvelja.
Þeir sem hrópa hæst um aðför gegn einkabílnum þegar loksins á að bjóða upp á raunverulegan valkost í formi alvöru samgöngusáttmála, hafa greinilega engan raunverulegan áhuga á lausnum. Þeir virðast vilja verja rétt sinn til að sitja fastir í umferð og krefjast þess að allir aðrir geri slíkt hið sama. Það er enginn meiri óvinur einkabílsins en sá sem vill neita þúsundum manna um aðra ferðamáta, því nánast hver einasti farþegi í Borgarlínu er einum bíl færra í umferðarteppunni.
Raunveruleg andstæða við Borgarlínu er ekki greiðari umferð, heldur áframhaldandi dýrkun á kerfi sem virkar ekki. Ef lausnin væri meira malbik og fleiri akreinar, þá heyrðu umferðarhnútar Reykjavíkur sögunni til. Sú staðreynd að við sitjum enn föst er endanleg sönnun þess að bílaborgin hefur beðið skipbrot.
Við getum hins vegar ákveðið að snúa við blaðinu. Við getum viðurkennt að lausnir gærdagsins munu aldrei leysa vandamál morgundagsins. Það krefst hins vegar bæði dugs og þors hjá okkur sem samfélagi að þora að velja nýja framtíðarsýn, þar sem borgin er skipulögð út frá þörfum fólks en ekki stærð og fjölda bílastæða. Valdið er okkar: Við getum haldið áfram að stækka flöskuhálsana eða við getum búið til borg fyrir fólk en ekki bíla.
