Af hverju óttast Heimssýn upplýsingar? Mýtum svarað

Andstæðingar þess að Ísland klári samningaviðræður við Evrópusambandið hafa undanfarið birt auglýsingar þar sem dregin er upp dökk mynd af afleiðingum þess að fá samning á borðið. Í nýlegri auglýsingu frá Heimssýn er fullyrt að aðild „henti alls ekki“ og tjaldað er til miklum fjölda punkta sem eiga það flestir sammerkt að byggja á úreltum mýtum, hálfsannleik eða beinum útúrsnúningi.

​Í lýðræðislegu samfélagi eigum við að geta rætt stór hagsmunamál af yfirvegun og byggt á staðreyndum frekar en staðleysum. Hér er farið yfir nokkrar helstu fullyrðingar Heimssýnar og þeim svarað á málefnalegan hátt:

1. Kostnaður og stjórnsýsla

• ​Fullyrðing: Viðræðurnar kosta milljarða og þenja út báknið á kostnað brýnni verkefna.
• ​Málefnalegt svar: Sá stjórnsýslukostnaður sem hlýst af því að klára samningaviðræður er hverfandi í samanburði við það gríðarlega fjármagn sem íslensk heimili og fyrirtæki greiða árlega í formi okurvaxta og verðbólgu vegna óstöðugleika krónunnar. Að neita að skoða samning vegna tímabundins rekstrarkostnaðar samninganefnda er eins og að neita að gera við lekandi þak til að spara sér verkfærakaup.

​2. Fullveldi og áhrifaleysi

• ​Fullyrðing: Við missum stjórn á eigin málum til skriffinna í Brussel og verðum áhrifalaus áhorfandi.
• ​Málefnalegt svar: Við erum að miklu leyti áhrifalaus áhorfandi í dag. Í gegnum EES-samninginn höfum við innleitt um það bil 80% af regluverki ESB undanfarin 30 ár til að tryggja aðgang okkar að innri markaðnum. Munurinn á EES og fullri aðild er sá að með fullri aðild fáum við sæti við borðið, neitunarvald á lykilstöðum og raunverulegan atkvæðisrétt um þær reglur sem við neyðumst hvort sem er til að innleiða í dag. Aðild eykur því áhrif okkar en minnkar þau ekki.

​3. Evran og efnahagsleg stöðnun

• ​Fullyrðing: Evran hefur í för með sér atvinnuleysi og hægari hagvöxt, og krónan hentar okkar sveiflukennda hagkerfi betur.
• ​Málefnalegt svar: Íslenska krónan skapar og dýpkar sveiflurnar, hún leysir þær ekki. Örmynt gerir það að verkum að íslensk heimili búa við vaxtaokur og verðbólguskot sem þekkjast ekki á hinum Norðurlöndunum. Evran myndi líklega innleiða varanlegan efnahagsstöðugleika og lægra vaxtastig sem myndi verja kaupmátt almennings til langs tíma, en efnahagslegur stöðugleiki er einmitt forsenda heilbrigðs og jafns hagvaxtar.

​4. Tollarnir og vöruverð

• ​Fullyrðing: ESB er tollabandalag sem myndi hækka tolla á vörum utan ESB (t.d. frá kínverskum netverslunum, Temu o.fl.) og hækka vöruverð.
• ​Málefnalegt svar: Fatnaður og aðrar iðnaðarvörur frá Evrópu eru nú þegar tollfrjálsar í gegnum EES-samninginn, en stóru tollamúrarnir sem við búum við í dag liggja í landbúnaðarvörum og matvælum. Aðild að ESB myndi fella niður tolla á þeim matvörum frá Evrópu sem bera tolla í dag, sem myndi lækka framfærslukostnað íslenskra heimila á mat áþreifanlega. Hvað varðar innflutning utan ESB, þá er rétt að sambandið leggur tolla á ákveðinn varning þaðan til að vernda evrópska framleiðslu, og ESB er með yfir 40 víðtæka fríverslunarsamninga við ríki um allan heim sem tryggja hagstæð viðskiptakjör á mörkuðum sem Ísland nær aldrei að semja við eitt og sér.

​5. Auðlindir og matvælaöryggi

• ​Fullyrðing: Við missum yfirráð yfir auðlindum okkar og matvælaframleiðsla mun snarminnka.
• ​Málefnalegt svar: Viðræður snúast einmitt um að semja um sérlausnir og undanþágur fyrir okkar sérstöðu. Engin þjóð gengur í ESB án þess að verja sínar grunnauðlindir (svo sem sjávarútveginn). Hvað matvælaöryggi varðar þá fylgir ESB ströngustu gæðakröfum og neytendavernd í heimi. Samningurinn myndi sýna svart á hvítu hvernig við getum varið okkar landbúnað á sama tíma og neytendur njóta lægra verðs og ríkari neytendaverndar.

6. „Hervæðing“ og hernaðarbrölt

• ​Fullyrðing: ESB stefnir á hernaðarbandalag og aukna miðstýringu og hervæðingu aðildarríkja.
• ​Málefnalegt svar: Þetta er hreinn hræðsluáróður. Evrópusambandið er ekki og verður ekki hernaðarbandalag. Sambandið er stofnað í kringum frið, efnahagssamvinnu og lýðræði. ESB er ekki með eigin her; hernaðar- og varnarmál eru áfram alfarið á forræði og ábyrgð hvers einstaks aðildarríkis. Varnarsamstarf Íslands og öryggishagsmunir myndu áfram byggja á tvíhliða varnarsamningi okkar við Bandaríkin og aðild okkar að NATO eins lengi og það er vilji okkar og hagur.

​7. Tugmilljarða aðildargjöld til ESB

• ​Fullyrðing: Ísland myndi þurfa að greiða gríðarlegar fjárhæðir árlega í hreint tap til sambandsins.
• ​Málefnalegt svar: Það er rétt að aðildargjald okkar myndi hækka frá því sem nú er í gegnum EES-samninginn. En það er dregin upp kolröng mynd ef ávinningurinn er ekki tekinn með í reikninginn. Sú upphæð sem ríkið og íslenskar fjölskyldur myndu spara á hverju ári við það að búa við evrópskt vaxtastig, aukna samkeppni og lækkað vöruverð vegna afnáms tollamúra, vegur þessi gjöld margfaldlega upp. Að horfa bara á gjöldin en sleppa ávinningnum er eins og að telja það tap að borga tryggingagjald en gleyma verðmætunum sem það verndar.

8. Lýðræðislegt umboð og sundrung

• ​Fullyrðing: Þjóðin er klofin og það á ekki að eyða tíma í þetta þegar meirihluti landsmanna vill ekki ganga í ESB.
• ​Málefnalegt svar: Hér er verið að rugla saman tveimur ólíkum hlutum: aðild og viðræðum. Þótt skiptar skoðanir séu um lokaskrefið, þá sýna kannanir að mikill meirihluti þjóðarinnar vill klára viðræðurnar til að sjá hvað er í boði. Að segja já í ágúst er ekki endanleg ákvörðun um inngöngu, heldur lýðræðisleg krafa um upplýsingar.

​Niðurlag

​Þegar málflutningur Heimssýnar er skoðaður í þessu ljósi sést glöggt að andstaðan byggir að miklu leyti á því að mála skrýmsli á vegginn og ala á ótta frekar en að horfa hlutlægt á staðreyndir málsins. Það er óábyrgt að hafna valkosti áður en við vitum hvernig hann lítur út.

​Að segja já í ágúst snýst einfaldlega um lýðræðislegt sjálfstraust. Við eigum að þora að klára viðræðurnar, sækja samninginn og leggja hann á borðið. Þegar staðreyndirnar liggja fyrir í stað hræðslusagna, á íslenska þjóðin sjálf að eiga síðasta orðið og kjósa um framtíðina í þjóðaratkvæðagreiðslu. Upplýsingar eiga aldrei að hræða okkur.